Waarom motivatie niet genoeg is
Mensen kunnen heel gemotiveerd zijn om iets te veranderen en toch terugvallen in oud gedrag.
We denken vaak dat verandering begint met motivatie: als we iets maar graag genoeg willen, lukt het vanzelf. In de praktijk werkt het anders. Motivatie wisselt. De ene dag voelen we energie en overtuiging, de volgende dag nemen oude gewoonten het alweer over. Ons gedrag wordt immers niet alleen bepaald door wat we willen, maar ook door routines, onze omgeving en automatische reacties.
Dat zien we bij persoonlijke verandering én in organisaties. Na een bijeenkomst, training of veranderprogramma is de energie er. Mensen begrijpen wat er moet veranderen en willen ermee aan de slag. Toch blijkt een paar maanden later dat er in de dagelijkse praktijk minder is veranderd dan verwacht. Niet omdat mensen niet wilden, maar omdat motivatie alleen niet genoeg is.
Duurzame verandering vraagt daarom om meer dan wilskracht. Het helpt om de omgeving zo in te richten dat gewenst gedrag gemakkelijker wordt en om nieuwe gewoonten klein en herhaalbaar te maken. Zo hoeft nieuw gedrag niet telkens opnieuw een bewuste keuze te zijn, maar kan het geleidelijk onderdeel worden van de dagelijkse praktijk.
Willen veranderen is iets anders dan kunnen veranderen
Stel dat een organisatie medewerkers vraagt meer eigenaarschap te nemen. Mensen begrijpen waarom dat belangrijk is en zijn bereid verantwoordelijkheid te pakken. Maar vervolgens blijkt dat besluiten nog steeds hoger in de organisatie worden genomen. Een leidinggevende grijpt in zodra het spannend wordt. Procedures laten weinig ruimte voor eigen keuzes.
Dan ontstaat een vreemde situatie: we vragen nieuw gedrag, terwijl de omgeving het oude gedrag blijft ondersteunen.
Daar wint uiteindelijk vaak de dagelijkse werkelijkheid van de motivatie.
Gedrag heeft een omgeving nodig
Duurzame gedragsverandering ontstaat daarom niet alleen doordat iemand overtuigd of gemotiveerd is. Mensen moeten ook ervaren dat het nieuwe gedrag mogelijk is. Daarvoor zijn vier elementen belangrijk.
- Voorbeeldgedrag
Mensen moeten het gewenste gedrag om zich heen kunnen zien, juist ook bij leidinggevenden.
- Nut en noodzaak
Ze moeten begrijpen waarom de verandering nodig is en wat die voor hun eigen werk betekent.
- Vaardigheden
Mensen moeten daadwerkelijk in staat zijn het nieuwe gedrag te laten zien.
- Formele mechanismen
Processen, rollen, systemen, doelstellingen en verantwoordelijkheden moeten het gewenste gedrag ondersteunen.
Ontbreekt één van deze elementen, dan wordt de kans groter dat mensen uiteindelijk terugvallen op wat ze al kennen. Kijk daarom ook naar weerstand. Dat maakt weerstand tegen verandering interessant. Weerstand betekent niet automatisch dat iemand niet gemotiveerd is. Het kan juist informatie geven.
Misschien begrijpt iemand het nut niet. Misschien ontbreekt een vaardigheid. Misschien laat een leidinggevende ander gedrag zien dan wordt gevraagd. Of misschien maakt de inrichting van de organisatie het nieuwe gedrag onnodig moeilijk.
De vraag is dan niet: Hoe krijgen we deze mensen gemotiveerd? Maar: Wat ontbreekt er waardoor het gewenste gedrag nog niet vanzelfsprekend kan worden?
Van motivatie naar beweging
Daarom kijken we binnen CCCM verder dan motivatie. Zo wordt verandering niet afhankelijk van de energie van het moment. Maak het nieuwe gedrag logisch. Motivatie kan een krachtige start zijn.
Maar wanneer mensen iedere dag opnieuw tegen hun omgeving moeten vechten om het gewenste gedrag te laten zien, verdwijnt die motivatie uiteindelijk naar de achtergrond.
Duurzame verandering vraagt daarom meer.
Niet alleen mensen motiveren om anders te handelen, maar een organisatie creëren waarin dat andere handelen logisch en mogelijk wordt.
Daar ontstaat de beweging van willen veranderen naar werkelijk veranderen.
→ Kijk wat er nodig is om verandering te laten beklijven