Van extern reactief naar intern proactief

Artikel #1-10 Wanneer de spanning toeneemt, reageren we vaak sneller dan we denken. We verdedigen ons, trekken ons terug, wijzen naar omstandigheden of proberen harder controle uit te oefenen. Juist op dat moment wordt zichtbaar waar verandering werkelijk begint.

Verandering veroorzaakt spanning. Dat geldt voor organisaties, teams én individuen. Een nieuwe strategie, een reorganisatie, een conflict of simpelweg een collega die anders reageert dan verwacht: er gebeurt iets en wij reageren daarop.

Die reactie lijkt vaak heel logisch. Maar is het ook de reactie waarvoor we bewust hebben gekozen?

Binnen de Methode GoldenBox maken we onderscheid tussen extern reactief en intern proactief handelen.

Bij extern reactief handelen wordt ons gedrag in belangrijke mate gestuurd door iets buiten onszelf. Een gebeurtenis, een collega, een leidinggevende of een situatie roept iets bij ons op en vrijwel automatisch volgt onze reactie. In GoldenBox wordt dit gekoppeld aan eerder ontwikkelde reactiepatronen.

Dat hoeft helemaal geen probleem te zijn. Totdat hetzelfde patroon steeds opnieuw verschijnt en ons vermogen om werkelijk contact te maken vermindert.

De interessante vraag wordt dan niet:

“Waarom doet die ander dit?”

maar:

“Wat gebeurt er hier met míj — en wat wil ik ermee?”

Daar begint de beweging naar intern proactief.

GoldenBox gebruikt hiervoor vier domeinen:

Willen → Voelen → Denken → Doen

De volgorde is belangrijk. Niet onmiddellijk bedenken wat moet ik doen?, maar eerst onderzoeken: wat wil ik eigenlijk? Vervolgens voelen wat er in het contact en op dit moment gebeurt. Daarna gebruiken we ons denken om daar betekenis en richting aan te geven. En pas dan volgt het handelen.

Daarmee verschuift ook de verantwoordelijkheid.

Niet omdat we ineens verantwoordelijk zijn voor alles wat er om ons heen gebeurt. Wel omdat we verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hoe wij ons ertoe verhouden en welke invloed we daadwerkelijk kunnen uitoefenen. In GoldenBox zijn bewustzijn, betrokkenheid, invloed en verantwoordelijkheid daarom nauw met elkaar verbonden.

Dat verschil lijkt klein, maar kan in organisaties groot zijn.

Een team kan maandenlang spreken over wat zij zouden moeten veranderen. Een manager kan blijven uitleggen waarom medewerkers onvoldoende eigenaarschap tonen. Medewerkers kunnen precies vertellen wat het management verkeerd doet.

Iedereen heeft misschien gelijk.

En toch verandert er niets.

Intern proactief werken brengt de vraag terug naar de plek waar verandering mogelijk wordt:

Wat gebeurt er met mij?
Wat wil ik?
Waar heb ik invloed op?
En welke verantwoordelijkheid neem ik daarin?

Dat is geen individualisering van organisatieproblemen. Integendeel. Vanuit het individu ontstaat opnieuw contact met de ander. En vanuit dat contact kan een groep andere afspraken maken en andere resultaten bereiken.

Dat is de beweging van reageren naar kiezen.

En misschien begint duurzame verandering precies daar.

CCCM | Methode GoldenBox