Iedereen heeft een spanningshandtekening

Artikel # 3-10 Onder druk worden we niet ineens iemand anders. Juist dan worden patronen zichtbaar die er vaak al veel langer zijn. De een gaat harder werken, de ander trekt zich terug. De een zoekt controle, de ander vermijdt het gesprek. GoldenBox noemt dit jouw spanningshandtekening.

We kennen het allemaal.

Een overleg verloopt prima, totdat iemand kritiek geeft. Een verandering lijkt logisch, totdat duidelijk wordt wat die voor jou persoonlijk betekent. Een collega zegt één zin en ineens merk je irritatie, onzekerheid of weerstand.

Er ontstaat spanning.

En vanaf dat moment gebeurt er iets interessants.

We reageren namelijk niet allemaal hetzelfde.

De een gaat overtuigen.
De ander wordt stil.
Iemand maakt een grap.
Een ander gaat harder werken.
En weer iemand anders legt uit waarom het probleem vooral bij de ander ligt.

Binnen de Methode GoldenBox noemen we het persoonlijke patroon dat daarbij zichtbaar wordt de spanningshandtekening. Het boek beschrijft hoe bij toenemende spanning de betrokkenheid kan afnemen en een probleem als het ware buiten onszelf wordt geplaatst. Juist door in contact te blijven met die spanning kan de betrokkenheid weer toenemen.

Spanning is niet het probleem

Dat onderscheid is belangrijk.

Spanning hoort bij verandering.

Wanneer de werkelijkheid anders wordt dan we hadden verwacht, ontstaat vrijwel vanzelf een verschil tussen wat er is en wat wij zouden willen dat er is.

De interessante vraag is daarom niet hoe we alle spanning uit een organisatie krijgen.

De vraag is:

Wat doen wij wanneer die spanning ontstaat?

Daar wordt gedrag zichtbaar.

Van reactie naar patroon

Een eenmalige reactie zegt nog niet zoveel.

Maar wanneer we onder vergelijkbare omstandigheden steeds ongeveer hetzelfde doen, ontstaat een patroon.

GoldenBox gebruikt daarvoor ook het begrip Fröbel: onze persoonlijk ontwikkelde verzameling reacties waarmee we in de loop van ons leven vertrouwd zijn geraakt.

Zo’n patroon kan ons uitstekend hebben geholpen.

Totdat het dat niet meer doet.

Hard werken kan bijvoorbeeld een geweldige kwaliteit zijn. Maar wanneer nog harder werken automatisch ons antwoord wordt op iedere onzekerheid, kan diezelfde kwaliteit ons uiteindelijk beperken.

Hetzelfde geldt voor analyseren, controleren, aanpassen, overtuigen of juist afstand nemen.

Niet het gedrag zelf is dus per definitie het probleem.

Het automatische karakter ervan is interessant.

Organisaties hebben óók spanningspatronen

En hier wordt het relevant voor verandering.

Individuele reacties ontmoeten namelijk de reacties van anderen.

Een manager die onder spanning meer gaat controleren ontmoet een medewerker die bij controle minder initiatief neemt. Dat bevestigt voor de manager vervolgens dat meer controle noodzakelijk is.

Beiden reageren logisch vanuit hun eigen positie.

Samen creëren ze echter een patroon dat zichzelf versterkt.

Wat persoonlijk gedrag leek, wordt zo groepsdynamiek.

Daarom begint duurzame organisatieverandering ook met het zichtbaar maken van wat er werkelijk gebeurt.

Niet:

Wie doet het verkeerd?

Maar:

Welk patroon creëren wij hier samen?

Je spanningshandtekening leren herkennen

Het doel is niet om nooit meer automatisch te reageren.

Het doel is bewustzijn.

Wat gebeurt er met mij wanneer het spannend wordt?

Wat doe ik dan?

Wat gebeurt er vervolgens met de ander?

En helpt mijn reactie nog bij wat ik eigenlijk wil bereiken?

Op dat moment ontstaat ruimte tussen prikkel en reactie.

En precies in die ruimte wordt iets mogelijk wat voor verandering essentieel is:

keuze.

Van automatisch reageren naar bewust handelen.

Van je spanningshandtekening zijn, naar haar leren herkennen.

En daarmee zijn we opnieuw bij de kern van GoldenBox:

bewustzijn, betrokkenheid en verantwoordelijkheid.

CCCM | Methode GoldenBox